Thee (Camellia chinensis)

De theeplant is een plantensoort die van oorsprong voorkomt in ZO-Azië, en nog steeds in het wild groeit in de regenwouden van Myanmar (het voormali-ge Birma) en Viëtnam. Maar de naam Camellia chinensis maakt duidelijk dat hij een sterke band met China heeft: China wordt terecht bescouwd als het thuisland van de Thee, alwaar het reeds een 6000 jaar bekend was en sinds 2000 jaar gekultiveerd werd.Thee uit China, samen met zijde en porcelein, werd via de Zijderoute als belangrijk exportartikel verhandeld met het Wes-ten.

In het begin van de 17de eeuw brachten Hollandse ontdekkingsreizigers voor het eerst thee rechtstreeks in grotere hoeveelheden naar West-Europa. Half-weg de 18de eeuw werd de Thee populair en ingeburgerd, toen de Oostindie-se Compagnie de prijzen liet dalen, en het drinken van thee dus betaalbaarder werd voor de gegoede burger. Vandaar begon Thee aan zijn opmars om de meest gedronken drank ter wereld te worden, voor koffie en cacao. Tegen-woordig wordt Thee dan ook over de gehele wereld in tropiese en subtropiese gebieden geteeld: in Indonesië door toedoen van de Nederlanders; in India onder impuls van de Engelsen (Thomas Lipton heeft er zijn imperium aan te danken); in Brazilië door toedoen van de Portugezen; tot in Afrika. In japan, het buurland van China, was Thee al veel langer bekend, maar had het meer een ceremoniële betekenis.

Oorspronkelijk is Thee een boom die zo'n 17 meter hoog kan woden, maar in plantages wordt hij tot een struik onder de 2 meter gehouden, gezien dit handiger is voor de pluk van de jonge, verse bladeren die voor de oogst wor-den gebruikt. Deze zijn lichtgroen van kleur en zijn bwat een wit-viltig aan de onderzijde. Gewoonlijk worden alleen de knop en de eerste paar bladeren ge-oogst: een procédure die met de hand door pluksters moet gebeuren; en om de twee weken moet herhaald worden; wat taferelen zoals op de foto helemaal onderaan oplevert. Een nieuwe theeplant moet 5 jaar opgroeien vooralleer ze kan geplukt worden, en kan dit zo'n 25 jaar volhouden. Op het eind zijn het zo'n soort gedrongen bonsaï-boompjes (zie hierboven), waarvan de stam tot op de grond moet worden afgezaagd om nieuwe scheuten te maken. Omdat dit zo'n 3 tot 4 keer kan herhaald worden, kan een thee-struik zo'n 100 jaar geoogst worden.

Alhoewel eer verschillende varïteiten van Thee bestaan en de smaak van de bladeren uiteraard kan verschillen volgens het bodemtype en het klimaat waarin ze worden geteelt, zorgt een verschillende manier van drogen voor de verschillende Thee-soorten. GROENE Thee wordt bekomen door de geplukte bladeren zo snel mogelijk te laten drogen. Vaak worden ze daarbij onmiddellijk verhit in ovens of op droogrekken, waardoor ze niet alleen hun groene kleur maar ook hun natuurlijk aroma en werkzame stoffen optimaal blijven behouden. Vaak worden ze opgerold tot kleine bolletjes, "nestjes" of lange naalden. Vooral in China gebruikt.

RODE Thee wordt bekomen door de blaadjes te laten verflensen in de zon, waardoor een oxidatie-fermentatie plaats vindt die hen een lichtbruine tot gouden kleur geeft. Die wordt halfweg gestopt door ze te verhitten; waardoor ze aan de rand rood kleuren. Hieraan dankt hij zijn naam: Oolong. Een ver-basterde vorm van de Chinese woorden "wu" = zwart + "lung"=draak, omdat deze "intermediaire" thee de beste eigenschappen van zowel de groene als de zwarte thee kombineert.Vooral in Indonesië en Taïwan gebruikt.

Onderbreekt men de oxidatie-fermentatie niet, dan worden de blaadjes op het einde van het proces tenslotte zwart. Dit levert de ZWARTE Thee, die geurig en vol smaak is. De oxydatie die tijdens het drogen en fermenteren van de blaadjes plaats vindt, is verantwoordelijk voor kleur, smaak, sterkte en kracht van de thee.

Hoewel er dus slechts 3 basissoorten thee zijn, bestaan er meer dan 3000 soorten melanges in de handel. De meeste handelaars verkopen melanges die uit 15 tot 20 soorten bestaan, al dan niet nog eens extra vermengd met bijvoorbeeld bloesems van jasmijn of gardenia. Geen wonder dus dat er een echte Thee-kultuur bestaat. De Chinese theecultuur is rond de 2000 jaar oud en daarmee de oudste ter wereld: voor de grote onderdrukking tijdens de Culturele Revolutie die de theehuizen deed sluiten, waren er in heel het land ontelbare verspreid, alwaar de theekunst werd beoefend. Japan heeft in de loop van de tijd de theecultuur van China overgenomen, en in een ceremonie -de Chado of "de weg van de thee"- vastgelegd, vooral ingebouwd als een be-lijdenis van het Zen-boeddhisme. De Tibetaanse theecultuur bestaat pragma-tieser als het alledaags gebruik van thee met yak-boter.

Men kan bij thee dusdanig gefixeerd op het BLAD zijn, dat men bijna zou ver-geten dat het een levende plant is, die derhalve ook bloemen en vruchten geeft. De bloemen zijn mooi wit tot gelig wit, groot -zo'n 3 tot 4 cm- met 7 tot 8 kroonblaadjes. En de vruchten zien eruit als kleine 3-delige peertjes (zie fo-to hierboven). Die allesoverheersende aandacht voor de bladeren van de Thee -plant, valt te begrijpen vanuit een benadrukking van het Element Water: het wortelstelsel met de verankering in de bodem valt onder het Element Aarde; de bloemen die hun geuren en signalen in de omgeving loslaten met het Element Lucht; met de in zaden gebalde energtie om nieuw leven te be-ginnen, korrespondeert het Element Vuur. En met de bladeren, waarin de fo-tosynthese plaats vindt via de chlorofiel en de verdamping en "ademhaling" gebeurt, korrespondeert dus het Element Water. De waterhuishouding in de planten en bomen wordt beheerst door de Maan-werking; ook de vorming van variaties en vormenrijkdom vallen onder de Kreeft-Maan-invloed. Vandaar die enorme variëteit aan thee-soorten.
Diezelfde Kreeft-eigenschappen kunnen we herkennen in de verschillende thee-kulturen, waarbij het drinken van thee niet alleen een familie-aange-legenheid is om de samenhorigheid te vieren, maar ook een teken van gast-vrijheid is om in rust en respekt gasten te verwelkomen. De Chinese theekul-tuur staat bekend als Gong Fu Cha".

Aan Thee worden allerlei weldadige effekten toegeschreven: Zwarte Thee ver-laagt de (slechte) cholesterol; Groene Thee helpt de hormooncyclus van de vrouw, want doet het testosterongehalte aanzienlijk dalen; en bij mannen doet dagelijks een kop Groene Thee drinken het risico op prostaatkanker aan-zienlijk verminderen. De polyfenolen in thee werken licht bloeddrukverla-gend, gaan oxidatieschade tegen en voorkomen daardoor een vernauwing van de bloedvaten. Maar Thee is zeker geedn toverdrank, want om dergelijke ef-fekten te bekomen moet men ettelijke kopjes thee per dag drinken, en niet één enkel.
De etheriese olie met de naam Tea Tree Olie wordt verkregen door stoomdes-tilatie van de bladeren en twijgen van een ANDERE -Austaliese boom-, de Melaleuca alternifolia die eveneens "Theeboom" wordt genoemd, maar be-hoort tot de mirte-familie en smalle lancetvormige bladeren en bloempakken van een massa kleine, witte bloempjes maakt.