Pistachenoot (Pistacia vera)

Men zou het niet vermoeden, maar de pistachenoot is één van de door de mens oudst bekende noten. Ontdekkingen in Turkije en Jordanië: (Petra) bewijzen dat de pistache al in 6700 vóór Christus werd gebruikt als voedsel. Pistachebomen staan afge-beeld op de Oude Egyptiese muurschilderingen en kustvoor-werpen. Hij wordt vermeld in de bijbel (Betonim), en werd reeds geteeld door de Soemeriërs. Alhoewel zijn herkomst daar-door een beetje verloren is gegaan in de mist der tijden, wordt algemeen aangenomen dat hij afkomstig is vanuit "Groot Iran" (het huidige Iran + Irak). Het woord pistache is trouwens af-komstig van het Perziese pista (= eetbaar zaad). De Pistache-noot heeft voor het Midden-Oosten destijds een beetje dezelfde rol vervuld, als de Hazelnoot in het Westen.

Vandaag groeien pistachebomen in Iran, Turkije, Afganistan, Pakistan, Turkije, India, en in de Mediterane landen van Euro-pa zoals Griekenland en Italië. Wat de Pistache nodig heeft is immers veel zon, een specifieke "bergbodem" en voldoende wa-ter. Vandaar dat hij goed gedijt op de vulkaangrond van de Et-na op Sicilië of op de zonnige hellingen van Californië.
Al bij al ziet hij er vrij ordinair uit, en is het zeker geen imposan -te boom: hij wordt hooguit 10m hoog. Oudere en grotere exem -plaren zijn meestal exemplaren van zijn broertje, de Mastiek-boom die evenneens in de Mediterane gordel voorkomt maar veel kleinere, ronde, rode, niet-eetbare vruchten geeft die bij rijpheid zwart kleuren. Daarom wordt de Pistache Pistachia VERA genoemd: de enige en echte Pistachenootboom. Leden van de Pruikenboomfamilie waartoe de Pistache behoort, zijn tweehuizig: er zijn mannelijke bomen met mannelijke bloemen, en vrouwelijke bomen met vrouwelijke bloemen. Om vruchten te kunnen krijgen, moeten beide steeds aanwezig zijn.

Hier en daar zie je voor de Pistache de Nederlandse naam pim-pernoot vallen, maar dat is geen goede naam: vooreerst is hij al gebruikt voor een andere Mediterane boom -de Staphylea pin-nata- en vervolgens betekent pimperen "doen klappen" (van de vruchtdoos -cfr pinnata). Bij de Pistache is er meer sprake van een peuteren om de groene eetbare zaden uit hun tweekleppige, harde schil te krijgen; de naam prutsnoot zou dus toepasselij-ker zijn, omdat "peuter" ook andere associaties oproept.

Wat is er nu zo bijzonder aan de Pistachenoot? Pistachenoten bestaan voor 50% uit vet en 20% uit eiwit (noodzakelijk voor de groeistart van het zaad), maar bovenal tal van mineralen -fos-for, calcium, magnesium, ijzer en zink - en heel wat vitamines - B1, B2, B6, B11 , C en E-. 30 Pistachenoten leveren om en bij 100 voedzame calorieën; maar wat meer is: gezonde calorie-en. Want het grootste gedeelte van de vetten zijn onverzadigde vetten,of "goede" vetten die helpen het niveau van de "goede" HDL-cholesterol te verhogen en van de "slechte" LDL-choles-terol te verlagen. Een mooie bijdrage aan een gezond cardio-vasculair systeem, en zijn dus "gunstig" voor het hart. Ten twee -de hebben pistachenoten een lage glycemiese index, wat bete-kent dat ze langzaam verteerd en opgenomen worden, waar-door de bloedsuikerspiegel stabieler blijft en minder schomme-lingen kent. Pistachenoten hebben dus een beschermende wer-king ter voorkoming van diabetes of suikerziekte. Ten derde be-vattten ze ook nog veel antioxidanten, die een belangrijke rol spelen in de immuniteit en het algemene metabolisme, als be-scherming tegen schadelijke vrije radicalen die tot ontstekingen en ziektes kunnen leiden.

En dan hebben we het nog niet gehad over de meest in het oog springende kenmerk van de Pistache: zijn groene kleur, die hij dankt aan zijn hoeveelheid chlorofiel. Groene noten en zelfs vruchten zijn eerder een rariteit; heel zeker wanneer het groen van zo'n sprankelijke en diepe kleur is. Ook groene dranken zijn een zeldzaamheid, op een pastis en een pisang ambon na. Pis-tache-ijs is niet alleen lekker, maar oogt ook goed, in contrast met het wit van vanille en het rood van aardbeien. Sedert ouds-her worden pistachenoten dan ook geassocieëerd met feestelijk-heden. In China -waar de Chinese variant (Pistacia chinensis) groeit- worden pistachenoten als cadeau gegeven om het nieu-we jaar te vieren en bij speciale gelegenheden; de Chinezen noemen ze de "happy nuts". Ook in veel andere kulturen wor-den pistachenoten gezien als symbool voor gezondheid, geluk en voorspoed. In Iran, is het de gewoonte pistachenoten aan bezoekers aan te bieden als teken van gastvrijheid.

Vrijgevigheid is niet alleen een uiting van "rijkdom en wel-vaart" , maar het vermogen om met anderen te DELEN wat men heeft. Hoe minder men heeft, hoe waardevoller het ge-schenk is dat men (weg)geeft. Het is het tegendeel van egoïs-me dat alleen maar aan zichzelf en aan zijn eigen behoeften denkt. Hierin kunnen we het Vissen-altruïsme in herkennen: de bereidheid en hulpvaardigheid om zijn medemens tegemoet te komen in wat hij nodig heeft. Dankbaarheid is de keerzijde van de medaille, of de teruggevende energie waarmee men een geschenk of hulp aanvaardt. Kunnen geven is vrijgevigheid, en het antwoord daarop is het kunnen aannemen in dankbaarheid. Het kreëert een menselijke verstandhouding die op geen enkele andere maniet kan opgelegd of afgedwongen worden. Men kijkt elkaar in de ogen met wederzijds respekt en aanvoelen: want de ogen zijn de spiegels van de ziel, en liegen niet. Is het toeval dat Pistachenoten een beschermend effekt op de ogen hebben, en het risico verminderen op leeftijdsgebonden maculaire de-generatie (LMD) en andere oogproblemen? Bijlange niet: Pista-chenoten verminderen de stress en bevorderen de ontspanning: be happy, do'nt worry!