Fluweelboom-Sumac-Azijnboom (Rhus)
De Fluweelboom doet alvast niet mee aan de gender-fluïditeit van deze tijd: hij kent twee geslachten -vrouwelijk en manne-lijk- die bovendien duidelijk gescheiden zijn. Dit betekent: vrouwelijke bloemen op vrouwelijke bomen, en mannelijke bloe -men op mannelijke bomen. In de plantenwereld noemt men dit tweehuizig; in de mensenwereld "living appart together". In de tuinen zijn de vrouwelijke exemplaren geliefder, omdat ze na de bevruchting van die markante roodbruine vruchtkegels blijven behouden; terwijl de mannelijke bloemkegels na de bloei gewoon afvallen.
Het is pas NA de bloei dat men vrouwelijke en mannelijke bo-men goed van elkaar kan onderscheiden; ervoor blijkt moeilij-ker, omdat de bloempjes uitermate klein zijn en men er eigen-lijk met een vergrootglas moet op zitten om kroonblaadjes of meeldraadjes te kunnen zien. De mannelijke bloemkegels zijn iets wijder en opener, en de vrouwelijke bloemkegels iets kom-pakter en dichter, maar dit kan variëren volgens de cultivars, en bovendien zijn alle kegels "voller" wanneer ze op het toppunt van hun bloei zijn. Geen nood, dat is niet echt een probleem: de Fluweelboom kan zich ook ONgeslachtelijk vermenigvuldigen, door worteluitlopers. Deze "vegetatieve vermenigvuldiging" zorgt ervoor dat verkopers steeds het geslacht van de struik kennen: dát van de moederplant. Het nadeel ervan , is dat de tuineigenaar die een Fluweelboom in zijn tuin plant, er alvast in de loop der tijd heel wat "klonen" gratis cadeau bijkrijgt. In ver-wilderde tuinen of braakland dat een aantal jaren ongemoeid blijft, ontstaan aldus hele "bossen" Fluweelboom.
Men zou het misschien niet verwachten, maar deze familie is algemeen verspreid en komt voor in alle kontinenten (Azië, Noord- en Centraal Amerika, Australië, Afrika). Ze vertonen een voorkeur voor warme, rotsachtige of droge gebieden, of voor opengevallen plaatsen in het bos.
Zijn naam dankt de Fluweelboom aan de fluweel-achtige vrucht -pluimen, ook al kan de boom ook zacht behaarde twijgen heb-ben (zie foto linksonder). De naam Sumak komt van het Semie -ties woord "summâq", wat rood-donkerrood betekent. Het verwijst naar de donkerrode bessen van de Rhus coriaria die in het Middellandse Zeegebied groeit, die vermalen worden tot een specerij. Via het Middeleeuws Latijn (sumach) werd het in het Oudfrans overgenomen, en ingeburgerd. De botaniese ge-slachtsnaam Rhus komt dan weer van het Oudgriekse woord "rhous", dat eveneens verwijst naar die rode kleur. De naam Azijnboom tenslotte dankt de boom aan de zure smaak van zijn bessen.
In China wordt de plaatselijke Rhus chinensis als Yan Fu Zi ge-bruikt als een ontstekingswerend geneeskruid bij gevallen van buikloop, verkoudheid, huiduitslag en keelontsteking die ge-paard gaan met nachtzweten en pijnlijke spieren. Het heeft ook een bloeddrukverlagend effekt, en gaat botontkalking tegen.
Dezelfde toepassingen vinden we terug bij de Native Americans -alwaar de Rhus typhina en Rhus glabra in het wild voorkomen: een decoct werd gebruikt als gorgelmiddel voor gezwollen keel, en als remedie tegen diarrhee, of voor de behandeling van oog-problemen. Thee van bladeren en bessen werden gebruikt om koorts te doen dalen, of werden tot een papje gemaakt om op de huid te smeren wanneer die in kontakt was gekomen met bvb "poison ivy".Noteer hier de tweeslachtigheid van dit geslacht Rhus -zowel letterlijk als figuurlijk-: de boom kan weldadig zijn en "goed" doen als specerij of geneesmiddel, maar hij kan ook "kwaad" uitrichten als Giftige sumak (Rhus vernix) wiens sap vervelende huid- en slijmvliesirritaties veroorzaakt (men kan hem herkennen aan zijn witte bessen). Hierin kunnen we de Schorpioen-energie in herkennen: de keuze of de ambivalen-tie tussen goed en kwaad. Ook het hebben van een duidelijke sexe, en de ondergrondse groei (zie beiden hierboven) zijn Scorpio-kenmerken.
De Griekse arts Dioscorides beschreef in zijn standaardwerk De materia medica -een encyclopedie over kruidengeneeskunde en geneeskrachtige stoffen- de Sumac als een tonicum, een ad-stringent en een immuniteitsbevorderend kruid. Bij de blade-ren van de Sumac zijn de dag van vandaag schimmelwerende en antibacteriële eigenschappen aangetoond. In Perzië symbo-lizeerde de Sumac de kleur van de zonsopgang. Dat is zeer be-grijpelijk, als men met eigen ogen heeft vastgesteld in wat een prachtig habijt in alle schakeringen van rood de Sumac zijn bla-deren in de herfst telkens maakt (zie foto helemaal beneden). De sumacbessen waren daarbij één van de objekten die tijdens het 13-daags ritueel van de Nieuwjaarsviering -de "Nowruz" of "Norouz"- werden gebruikt, om de overgang van de winter naar de nieuwe zonnecyclus te vieren. Heropleving of regenera-tie zijn typiese Schorpioen-thema's. Denk maar aan het Griekse verhaal van de Feniks die telkens opnieuw uit zijn eigen as werd herboren.
Het Schorpioen-lichaamsdeel is de onderbuik, waar niet alleen de geslachtsorganen liggen, maar ook de blaas. Schorpioen is immers een Water-Teken dat lichamelijk de waterhuishou-ding regelt. Het is dan ook volkomen logies dat de Sumac se-dert oudsher werd gebruikt om de poriën te openen, het zweten te bevorderen, en het urineren te doen toenemen: hij heeft diu-retiese eigenschappen die helpen om "diep" en stagnerend wa-ter UIT het lichaam te krijgen, waterophoping of oedeem tegen te gaan, en opgezwollen weefsels te helen.
Water staat voor emoties, dus naar analogie kan de Sumac ook helpen om de emoties een beetje in de goede banen te lei-den, wanneer ze het gemoed al teveel door elkaar dreigen te schudden. De Native Americans maakten een soort bier van het sap van de Sumac, dat ze dronken om de relaties terug meer in harmonie te brengen. Of de bladtoppen werden verwerkt in smudge sticks die werden verbrand om de gemoederen te kal-meren en te helpen in het vinden van kreatieve oplossingen voor problemen. Vandaar dat de Sumac ervoor bekend staat to-lerantie en geduld te bevorderen. Als er dus een storm van emo -ties door jou raast, is het een goed idee om eens aan een Su-mac te gaan zitten, en je te laten inspireren door diens wijsheid. De Sumac staat symbool voor het reactiveren of herrangschik-ken van zijn leven: bij elke verandering ten goede moet iets "ouds" afsterven, en iets "nieuws" geboren worden; iets ouds geëlemineerd worden, en iets nieuws verwelkomd. Alleen dan kan de regeneratie waar gemaakt worden.
